خرید یک کفش نو، لذتی شبیه به سوار شدن در یک ماشین صفر کیلومتر دارد؛ بوی متریال تازه، بدنه بدون خط و خش و آن حس جادویی اولین قدمها. اما گاهی این تجربه با یک ارکستر ناخواسته از صداهای عجیب همراه میشود. جالب است بدانید که این جیرجیرها در دنیای حرفهای تجهیزات ورزشی، برخلاف تصور عموم، لزوماً نشانه خرابی نیستند. در واقع، بدن شما و آن جفت کتانی جدید، در حال انجام یک مراسم معارفه بیومکانیکی هستند. در این مقاله، به جای بررسیهای خستهکننده فنی، به سراغ حقایق شگفتانگیزی میرویم که پشت پرده این صداها و حسهای اولیه پنهان شدهاند.
بخش اول: سمفونی متریالها؛ وقتی مولکولها با هم حرف میزنن
هر قدمی که با کفش نو برمیدارید، یک برخورد فیزیکی بزرگ بین چندین دنیای مختلف از مواد شیمیایی است.
۱. چرا کفشهای گرانقیمت بیشتر صدا میدهند؟
- یک فکت جالب: صدای جیرجیر اغلب در کفشهای ردهبالا بیشتر شنیده میشود! دلیل آن استفاده از پلیمرهای با چگالی بالا و چرمهای مهندسیشده است که به دلیل “نو بودن”، هنوز پیوندهای مولکولیشان انعطاف کافی پیدا نکرده است. این یعنی آن صدای آزاردهنده، در واقع گواهی اصالت و تراکم بالای متریالی است که بابتش هزینه کردهاید.
۲. تلهی هوای محبوس در حفرههای نانو
- در فرآیند ساخت زیرههای مدرن، میلیونها کپسول هوای میکروسکوپی برای جذب ضربه ایجاد میشوند. گاهی در روزهای اول، جابهجایی فشار بین این حبابها باعث ایجاد صداهای ریزی میشود که به مرور زمان و با “جا افتادن” فوم، کاملاً ناپدید میگردند. این فرآیند دقیقاً شبیه به شکستن قولنج مفاصل بدن است!
۳. بوی نو بودن و ارتباط آن با صدا
آن بوی خاص کفش نو، ناشی از ترکیبات آلی فرار (VOC) است که در چسبها و رزینها وجود دارد. تا زمانی که این بو استشمام میشود، یعنی متریال هنوز به ثبات نهایی نرسیده است. در این مرحله، چسبندگی بین سطوح داخلی بالاست و همین چسبندگی لحظهای، عامل اصلی تولید صدا در هنگام خم شدن پا است.
بخش دوم: بدن انسان و کفش؛ یک پیوند بیومکانیکی پیچیده
پا یکی از پیچیدهترین اعضای بدن است و واکنش آن به یک محیط جدید، فکتهای جالبی را رقم میزند.
۱. غدد عرق پا و نقش روانکنندگی صوتی
- پا دارای بیش از ۲۵۰,۰۰۰ غده عرق است. در چند روز اول استفاده از کفش، رطوبت اولیه پا میتواند مثل یک کاتالیزور عمل کرده و باعث ایجاد صدا در تماس با کفی نو شود.
جالب است بدانید که بعد از حدود ۱۰ ساعت استفاده، این محیط به یک تعادل دمایی میرسد و صدا به طور خودکار قطع میشود.
۲. تغییر فرم استخوانهای پا در اولین ساعت تمرین
- پا در طول روز تا ۸ درصد بزرگتر میشود. یک کفش نو در ساعات اولیه صبح ممکن است کاملاً بیصدا باشد، اما عصر هنگام که پا متورم شده، به دلیل فشار بیشتر به دیوارهها، شروع به تولید صدا کند. این یک فکت علمی است که نشان میدهد کفش شما در حال “کالیبره شدن” با آناتومی شماست.
۳. حافظه شکلی فومها و حذف ارتعاش
فومهای مدرن (مثل EVA) دارای “حافظه” هستند. در چند مایل اول، این فومها هنوز نقاط فشار پای شما را شناسایی نکردهاند.به محض اینکه قالب پای شما روی بخشهای داخلی حک شود، فضاهای خالی که باعث جابهجایی هوا و ایجاد صدا میشدند، پر شده و سکوت مطلق برقرار میگردد.
بخش سوم: حقایقی درباره زیره و زمین که نمیدانستید
تعامل زیره با زمین، جایی است که فیزیک و ورزش با هم تلاقی میکنند.
۳.۱. لایهی محافظ “گریپ” و صدای جیغ اولیه
- بسیاری از تولیدکنندگان یک لایه بسیار نازک سیلیکونی روی زیره میکشند تا در انبار خاک نگیرد. این لایه در تماس با سرامیک یا پارکت، صدای “جیغ” مانندی تولید میکند. فکت حرفهای این است: این صدا بعد از ۵ کیلومتر پیادهروی روی آسفالت، به دلیل سایش میکروسکوپی آن لایه، برای همیشه از بین میرود.
۳.۲. الکتریسیته ساکن؛ عامل پنهان جذب صدا
- در محیطهای خشک، اصطکاک متریالهای نو میتواند الکتریسیته ساکن ایجاد کند. این بار الکتریکی باعث میشود ذرات ریز گرد و غبار به لبههای داخلی چسبیده و مثل یک سنباده عمل کنند که نتیجه آن تولید صدای “خشخش” ظریف است. استفاده از یک پارچه مرطوب ساده میتواند این بار الکتریکی را دشارژ و صدا را خفه کند.
۳.۳. هندسه آجها و فرکانس صوتی
طراحی زیره برخی کفشها (مثل کفشهای بسکتبال) به گونهای است که مثل یک سوت فیزیکی عمل میکنند. این صدا در واقع طراحی شده تا به ورزشکار بازخورد صوتی بدهد که “ترمز” به درستی عمل کرده است. بنابراین در برخی رشتهها، صدا نه تنها بد نیست، بلکه نشانه عملکرد صحیح سیستم ایمنی کفش است.
بخش چهارم: ترفندهای هوشمندانه برای رام کردن کفش نو
اگر حوصله ندارید صبر کنید تا کفش خودش ساکت شود، این فکتهای کاربردی به کمکتان میآیند.
۱. معجزه پودر خشک در کاهش ضریب اصطکاک
- یک فکت قدیمی اما طلایی: پودر تالک با کاهش نیروی الکترومغناطیسی بین سطوح، مانع از لرزش آنها میشود. ریختن مقدار کمی پودر زیر کفی، محیط را برای حرکت لغزشی آماده میکند و مانع از تولید موج صدا میگردد. این کار هیچ آسیبی به ساختار کتانی شما نمیزند.
۲. استفاده از گرمای بدن برای فرمدهی سریع
- برای اینکه کفش نو زودتر با پای شما رفیق شود و صدایش قطع شود، میتوانید در خانه با جوراب ضخیم آن را بپوشید و با سشوار کمی حرارت ملایم به نقاط سفت بدهید. این کار پیوندهای پلیمری را نرم کرده و اجازه میدهد کفش بدون مقاومت صوتی، فرم پای شما را بگیرد.
۳. استراحت دادن به کفش؛ فکت ۲۴ ساعته
متریالهای نو بعد از یک بار استفاده سنگین، نیاز به ۲۴ ساعت زمان دارند تا ساختار مولکولیشان دوباره بازیابی شود (Recovery). اگر به یک کفش نو هر روز فشار بیاورید، خستگی متریال باعث میشود صداهای جیرجیر طولانیتر باقی بمانند. یک روز استراحت، عمر سکوت کفش شما را طولانیتر میکند.
نتیجهگیری
یک کفش ورزشی نو، مجموعهای از تکنولوژیهای پیچیده است که برای هماهنگ شدن با بدن شما به کمی زمان نیاز دارد. آن صداهای اولیه، در واقع زبانِ متریالهای پیشرفتهای است که در حال تطبیق با فشار وزن و فرم پای شما هستند. ما در g-sport.ir بر این باوریم که دانستن این فکتها، لذت پوشیدن یک کفش اورجینال را دوچندان میکند. پس اگر کتانی جدیدتان کمی “پر حرف” است، نگران نباشید؛ او فقط دارد سعی میکند خودش را با قهرمان درون شما وفق دهد!
